Niesamowita moc obserwacji

Naukowcy z Uniwersytetu w Modenie i Reggio Emilia poprosili kiedyś grupę ochotników o rozciągnięcie elastycznej taśmy między dwoma palcami.

Mieli oni wykonywać 25 "powtórzeń" co drugi dzień przez kilka tygodni. Oczywiście, w wyniku tych ćwiczeń palce ochotników pod koniec dwóch tygodni stały się silniejsze o około 50%.

Jednak podczas gdy każda osoba wykonywała swoje ćwiczenia, ktoś inny został poinstruowany, by siedział naprzeciwko niej i uważnie obserwował palce tej osoby podczas wykonywania ćwiczeń.

Zdumiewające, że po dwóch tygodniach palce obserwatorów również stały się silniejsze - i to aż o 32%!

Nie poruszali oni palcami, ani nawet nie wyobrażali sobie, że mogą nimi poruszać. Po prostu obserwowali powtarzającą się czynność.

Technika ta znana jest jako "obserwacja działania" i pomogła pacjentom po udarze mózgu odzyskać sprawność ruchową, a nawet osobom uprawiającym sport.

Działa ona za pośrednictwem układu neuronów lustrzanych (MNS) w mózgu, który uaktywnia się, gdy zwracamy uwagę na czyjeś ruchy twarzy lub ciała. MNS jest odpowiedzialny za zjawisko zarażania emocjonalnego, o którym pisałem we wcześniejszym blogu (Jak odreagować negatywne emocje).

W tym przypadku MNS odzwierciedla mimikę twarzy i stymuluje mózg do wywoływania emocji, które towarzyszą tej mimice. Dlatego spędzanie czasu z ludźmi szczęśliwymi prawdopodobnie sprawi, że będziesz się więcej uśmiechać i poczujesz się szczęśliwszy, a przebywanie z ludźmi zestresowanymi prawdopodobnie sprawi, że będziesz więcej się marszczyć i poczujesz się zestresowany, co rzeczywiście potwierdzają badania.

Kiedy obserwujemy jakąś czynność - czy to osobę poruszającą mięśniami twarzy, ręką, ramieniem, czy nawet wykonującą określony ruch - obserwacja ta stymuluje nasz MNS, który następnie stymuluje naszą własną twarz, rękę, ramię lub szereg mięśni potrzebnych do wykonania zaobserwowanego ruchu. Obserwacja działania w zasadzie trenuje sieci neuronalne.

Może więc pomóc nam szybciej uczyć się umiejętności, a nawet pomóc ludziom w niektórych sytuacjach klinicznych.

W jednym z badań ochotnicy codziennie przez kilka dni obserwowali ludzi grających na gitarze, zwracając uwagę na wykonywane ruchy palców. Skany MRI mózgu wykazały później, że ich mózgi były aktywowane tak, jakby oni sami grali na gitarze.

W badaniu przeprowadzonym przez Neurocognition and Action-Biomechanics Research Group w Bielefeld w Niemczech ochotnicy ćwiczyli uderzenia w golfa na green'ie. Jedna grupa próbowała wykonać 60 uderzeń, inna grupa wizualizowała sobie wykonanie 30 uderzeń przed wykonaniem 30 uderzeń, a jeszcze inna grupa oglądała film wideo przedstawiający eksperta w golfie wykonującego 30 uderzeń (obserwacja działania) przed samodzielnym wykonaniem 30 uderzeń.

Wszyscy wykonywali te czynności przez 3 dni. Trzeciego dnia najdokładniejsi okazali się ci, którzy prowadzili obserwację działania - wykonali więcej uderzeń niż ci, którzy ćwiczyli tylko fizycznie, i nieco więcej niż ci, którzy robili wizualizację.

W pionierskim badaniu dotyczącym rehabilitacji po udarze mózgu naukowcy ze Szpitala Uniwersyteckiego Schleswig-Holstein w Niemczech badali 8 pacjentów po udarze mózgu przez 4 tygodnie, obserwując, jak sprawne osoby wykonują rutynowe czynności, takie jak picie filiżanki kawy czy jedzenie jabłka. W tym czasie pacjenci byli również poddawani normalnej rehabilitacji.

Po czterech tygodniach pacjenci, którzy obserwowali czynności, osiągnęli znacznie większą poprawę niż pacjenci, którzy byli poddawani wyłącznie rehabilitacji, a co ciekawe, skany MRI mózgu wykazały, że niektóre z uszkodzonych obszarów mózgu rzeczywiście uległy reaktywacji.

Badanie przeprowadzone na pacjentach z chorobą Alzheimera w domu opieki w Holandii wykazało nawet, że obserwacja działań może prowadzić do pewnej poprawy zdolności poznawczych.

Czterdziestu czterech pensjonariuszy z demencją przez sześć tygodni, pięć dni w tygodniu, oglądało jeden z dwóch rodzajów filmów wideo. Jedna grupa oglądała filmy dokumentalne, a druga filmy przedstawiające ludzi wykonujących powtarzające się ruchy rąk. Badacze wiedzieli, że te ostatnie stymulują MNS w regionach mózgu podatnych na chorobę Alzheimera i zasadniczo zapewniają mózgowi trening.

Po sześciu tygodniach pensjonariusze, którzy oglądali filmy z ruchami rąk, osiągnęli lepsze wyniki w teście uwagi i znacznie lepsze wyniki w rozpoznawaniu twarzy w porównaniu z pensjonariuszami, którzy oglądali tylko filmy dokumentalne.

Te badania pokazują, że istnieje ogromny potencjał w wykorzystaniu MNS poprzez obserwację działania. Obserwowanie działania lub ruchu wielokrotnie trenuje nasze własne sieci neuronowe, tak jakbyśmy to my wykonywali dane działanie lub ruch. W konsekwencji uczymy się tego ruchu lub umiejętności znacznie szybciej.

Dlatego w przypadku konkretnych umiejętności ważne jest, by upewnić się, że obserwujemy kogoś doświadczonego. Obserwacja amatora gry w golfa pomoże Ci upodobnić się do niego, a jeśli on lub ona popełnia jakieś błędy w swojej technice, to pomoże Ci wpoić sobie te same błędy w mózgu. Dlatego bardziej opłaca się obserwować golfistę będącego ekspertem.

 
Cokolwiek, na co zwracasz uwagę w ten sposób, zostaje wyuczone w mózgu. Wykorzystałem tę technikę, by nauczyć się lepiej serwować w tenisa. Po raz pierwszy w życiu zająłem się tenisem w połowie lat 40-tych, kiedy przeprowadziliśmy się do miasta Dunblane w środkowej Szkocji.

Jest ono znane z dzieciństwa byłych tenisistów nr 1 na świecie, Andy'ego i Jamie'ego Murrayów - Andy'ego w grze pojedynczej i Jamie'ego w grze podwójnej. W mieście działa prężna społeczność tenisowa z kilkunastoma konkurencyjnymi ligami klubowymi.

Większość osób grających w tych ligach z przerwami od dzieciństwa, więc czułem, że muszę się szybko nauczyć.

Zdobyłem więc 5-sekundowe nagranie wideo, na którym Andy Murray uderza serw i w ciągu miesiąca obejrzałem je 3000 razy.

Przyznaję, że brzmi to trochę ekstremalnie, więc pozwólcie, że wyjaśnię. Włączyłem go w pętlę i oglądałem w pięciu seriach po 20 razy, czyli 100 razy dziennie. Zajmowało mi to ledwie 10 minut dziennie i robiłem to codziennie przez miesiąc. To znacznie więcej obserwacji akcji, niż zazwyczaj przeprowadza się w badaniach naukowych, ale byłem zdeterminowany, by poprawić swój serwis.

Byłem pewien, że to zadziała, ponieważ napisałem książkę o MNS (The Contagious Power of Thinking), więc wiedziałem, jak stosować obserwację w działaniu. Był to również eksperyment, który miał sprawdzić, jak szybko mogę wytrenować swoje sieci neuronowe. Po trzecim dniu dodałem też wizualizację.

To zdziałało cuda. W tym czasie całkowicie zmienił się mój serwis. Przeszedłem od wielokrotnych podwójnych błędów i ledwo udawało mi się przelecieć serwem nad siatką z jakąkolwiek szybkością czy dokładnością, do znacznie mocniejszego serwu, który był również dokładniejszy.

Wygrałem też swoją ligę!

Jeśli chcesz spróbować obserwacji w celu poprawy jakiejś umiejętności, znajdź eksperta, który to robi, i oglądaj go raz za razem. Dobrym sposobem jest nagranie wideo w pętli lub po prostu zatrzymanie i przewinięcie do tyłu.

Możesz spróbować nauczyć się nowej umiejętności lub udoskonalić już posiadaną, a jeśli musisz nauczyć się poruszać po urazie lub chorobie, to też może przynieść Ci to korzyści.

Jeśli chcesz czuć się szczęśliwszy, spróbuj spędzać więcej czasu w towarzystwie szczęśliwych ludzi, a MNS wyćwiczy Twoje mięśnie uśmiechu, aby pracowały lepiej i wzmocni Twoje pozytywne uczucia.

**By David R. Hamilton PhD

**Source